Chùa Ghositaram — Đỉnh Cao Mỹ Thuật Đất Phật Khmer Nam Bộ

1. Lịch Sử Hình Thành Hơn 160 Năm Trên Vùng Đất Hưng Hội

Chùa Ghositaram (còn được bà con địa phương gọi thân thương là chùa Đay Tà Ni) được khởi dựng thô sơ vào **năm 1860** trên một khu đất rộng rãi rợp bóng cây cổ thụ. Buổi ban đầu, chùa chỉ được xây cất bằng gỗ tràm, lợp lá đơn sơ làm nơi tu học và thực hiện nghi lễ của các nhà sư và Phật tử quanh vùng. Trải qua hơn một thế kỷ dãi dầu mưa nắng và bom đạn chiến tranh tàn phá, ngôi chùa cổ đã trải qua nhiều đợt trùng tu lớn nhỏ ^[1].

Bước ngoặt lịch sử làm nên tầm vóc vĩ đại của chùa Ghositaram diễn ra vào năm 2001, khi Ban quản trị chùa quyết định đại trùng tu tòa Chánh điện. Dưới sự thiết kế và chỉ đạo nghệ thuật trực tiếp của nghệ nhân tài hoa **Danh Sà Rinh**, cùng sự đồng lòng chung sức đóng góp tịnh tài tịnh vật của hàng vạn Phật tử xa gần, tòa Chánh điện mới đã được khánh thành trang nghiêm vào năm 2010 sau đúng một thập kỷ thi công kiên trì và tỉ mỉ, xác lập vị thế là chánh điện chùa Khmer lớn nhất nước ta ^[2].

2. Chánh Điện Ghositaram — Bản Giao Hưởng Sắc Màu Và Điêu Khắc

Nhìn từ xa, tòa Chánh điện Ghositaram hiện lên sừng sững tựa như một lâu đài cổ tích phương Đông rực rỡ nổi bật giữa khoảng trời xanh ngắt. Tòa chánh điện cao tới 36,3m, dài hơn 42m và rộng 25,6m, bao bọc bởi một khuôn viên rợp bóng mát của những cây dầu cổ thụ trăm tuổi. Kiến trúc của chánh điện là sự kết hợp hoàn mỹ giữa phong cách tháp nhọn Angkor truyền thống và nghệ thuật trang trí phục hưng độc đáo.

Điểm thu hút tuyệt đối của ngôi chùa chính là **nghệ thuật đắp nổi hoa văn bằng xi măng** cực kỳ tinh xảo phủ kín toàn bộ bề mặt kiến trúc. Từ những hàng cột hiên, vòm cửa, bệ thờ cho đến các đường viền mái đều được chạm khắc tỉ mỉ các đồ án hoa văn truyền thống Khmer như hoa văn Angco, họa tiết dây leo cách điệu, hình ảnh hoa sen nở rộ. Tông màu chủ đạo của chùa là sự phối hợp đầy táo bạo và hài hòa giữa màu đỏ sẫm của gạch nung, sắc vàng quý tộc đại diện cho Phật pháp, và sắc hồng cánh sen ngọt ngào mang lại cảm giác thanh bình, ấm áp khó tả ^[3].

3. Hệ Thống Hình Tượng Linh Vật Bảo Vệ Đậm Chất Dân Gian

Bao quanh tòa Chánh điện là cả một thế giới hình tượng linh vật và nhân vật thần thoại Khmer sinh động, có nhiệm vụ trấn giữ ngôi nhà Phật bảo pháp che chở cho chúng sinh:

• Chim thần Krud (Garuda): Những bức tượng chim thần nửa người nửa chim dũng mãnh, một tay nâng đỡ mái hiên Chánh điện uốn cong, một tay dang rộng biểu thị cho sức mạnh vạn năng chế ngự các thế lực hắc ám.
• Rồng thần Naga: Biểu tượng Naga đa đầu bò dọc theo các tay vịn cầu thang và viền mái chùa, vươn cao đầu uy nghi kiêu hãnh. Rồng Naga tượng trưng cho nguồn nước dồi dào phì nhiêu và là linh vật che chở Đức Phật khi ngài tu tập.
• Nữ thần Keynor: Những bức tượng nữ thần nửa người nửa chim dịu dàng, chắp tay thành kính chào đón du khách phương xa tại các cột hiên chánh điện.

4. Trung Tâm Sinh Hoạt Văn Hóa Tinh Thần Của Đồng Bào Hưng Hội

Đối với đồng bào Khmer, chùa Ghositaram không chỉ là nơi đến cầu nguyện, cúng bái vào các ngày rằm, mùng một mà là linh hồn, là ngôi nhà chung của cả phum sóc từ lúc sinh ra cho đến khi trở về với cát bụi. Chùa chính là nơi gìn giữ tiếng nói, chữ viết của dân tộc qua các lớp học chữ Khmer miễn phí được mở đều đặn hàng năm vào mỗi dịp hè ^[4].

Đến với Ghositaram vào các dịp lễ hội lớn như **Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây** (giữa tháng 4 dương lịch), **Lễ Sene Dolta** báo hiếu tổ tiên (cuối tháng 8 âm lịch) hay **Lễ Ok Om Bok** cúng trăng (rằm tháng 10 âm lịch), du khách sẽ được đắm chìm trong bầu không khí tưng bừng rực rỡ sắc màu của áo ngũ sắc, hòa nhịp cùng điệu múa Lâm Thôn uyển chuyển dưới mái chùa cổ kính đón chào mùa màng bội thu ^[5].

5. Cẩm Nang Tham Quan & Chiêm Bái Chùa Ghositaram